Biżuteria

Amulet czy talizman?

amulet złoty z 3000 p.n.e
Złoty amulet z 3000 pne

Amulet czy talizman?

Amulet czy talizman? Jak je rozróżnić? Czy to możliwe, skoro amulet pełni czasem rolę talizmanu a talizman często bywa amuletem ?

Amulet (łac. amuletum), przedmiot, który ma posiadać znaczenie magiczne. Ma posiadać moc zabezpieczającą przed niebezpieczeństwem. Wachlarz niebezpieczeństw jest bardzo szeroki, od uderzenia pioruna poprzez ukąszenie jadowitego węża czy pająka do molestowania przez demony i złe duchy. Amulety mają różne formy, ale moim zdaniem najważniejszy podział jest następujący: bez jakichkolwiek znaków, posiadające jakieś znaki i amulety tekstowe, pokryte formułami magicznymi. Wynika to z rozwoju cywilizacji, wiadomo pająki nie znają ani znaków ani pisma. Pioruny w zasadzie mają chwilę by po drodze przyjrzeć się znakowi i robić wszystko by w niego nie trafić Ale już takie demony, czy złe duchy to już rozpoznają znaki a nawet umieją czytać i podobno czytanie daje im sporą satysfakcję. I dlatego na amuletach, tych lepszych mamy już poważną lekturę.

Amulety ze znakami lub tekstem bardzo są podobne do pieczęci, w sumie mają podobne działanie. Pieczęć gwarantuje nienaruszalność opieczętowanego przedmiotu, osłania go i daje gwarancję bezpieczeństwa. To samo robi amulet.

 

Talizman (pers. tilisman) ma inny rodowód. To przedmiot, który zapewnia szczęście, powodzenie i gwarantuje, że nasze plany się spełnią bo on, ten właśnie talizman zapewnia nam opiekę dobrych duchów a nierzadko opiekę Boską. Talizmanem w zasadzie może być każdy przedmiot, który brał udział w sytuacji krytycznej, z której wyszliśmy bez szwanku. Najczęściej bywa to jakiś przedmiot zupełnie przypadkowy i nie zawsze nadaje się do noszenia w swojej pierwotnej formie. Dlatego często jest oprawiany w szlachetny metal i zamienia się np. w wisior, który można nosić już ciągle ze sobą. Nie wszystko jednak można oprawić w metal. Czasem talizman pełni dalej swą rolę we własnej formie, tak jak ta biblia.

Różne talizmany - biblia
Biblia żołnierza Wojny secesyjnej, która zatrzymała kulę ratując mu życie. Talizman bez wątpienia.

Pojemnik na talizman, srebro

Amulety i talizmany  rodzicami biżuterii ?

Wszystko wskazuje na to, że wiele rodzajów dzisiejszej biżuterii wywodzi się w prostej linii z pierwotnych amuletów i talizmanów, które nie zmieniły się od tysięcy lat. To bardzo rozległy temat na osobny wpis, ale nich będzie coś na zachętę. To „matka” dzisiejszych charmsów: bransoleta czy naszyjnik z mnóstwem różnych dyndających wisiorków pochodzący z Nepalu. Do historii przeszedł talizman Karola Wielkiego, przechowywany w katedrze w Reims. Ale to też temat na osobny wpis.

Amulety z Nepalu, XXw.

About Biżuteria Lisiewski - Tomek

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *